Kończy się marzec, egzaminy coraz bliżej, ale …Have you learnt irregular verbs yet? Have you revised grammatical structures tested in the exam? (Czy nauczyłeś/łaś się już czasowników nieregularnych. Czy powtórzyłeś/łaś konstrukcje gramatyczne testowane na egzaminie?)
Bohaterem tego wpisu jest czas, który często opisywany jest jako kombinacja przeszłości z teraźniejszością. Present Perfect nie ma odpowiednika w języku polskim. Zapewne jest to powód dlaczego znacznie trudniej zapamiętać jak i kiedy należy go użyć. Najważniejszą rzeczą, którą musisz o nim wiedzieć to fakt, że jest to czas teraźniejszy i używamy go mówiąc o skutkach, doświadczeniach życiowych i okresie czasu aż do teraz.
W tym wpisie szybko i jasno wyjaśnię Ci kiedy go używać.
Stosując czas Present Perfect nawiązujemy do minionego zdarzenia (lub jego braku) dlatego, że jego znaczenie, skutki czy konsekwencje są odczuwalne w teraźniejszości. Nie jest istotne kiedy dana czynność została wykonana (lub nie). Zacznę od przybliżenia kilku sytuacji osadzonych tak naprawdę w teraźniejszości i jedynie nawiązujących do przeszłości w jakimś celu.
Złamałam nogę, nie mogę iść z Tobą na basen. (I have broken my leg. I can’t go to the swimming pool with you.) Zdanie to oznacza, że mam złamaną nogę teraz. W tym przypadku liczy się skutek - nie mogę chodzić. A to kiedy złamałam nogę nie ma tutaj znaczenia.
Gdybym chciała dokładniej poinformować o tym zdarzeniu musiałabym użyć czasu przeszłego np. I broke my leg while I was skiing in the Alps last week.
W tłumaczeniach na język polski używamy tu czasu przeszłego i dlatego właśnie musimy uważać, aby nie pomylić go z czasem Past Simple, w którym czas wykonania czynności jest istotny.
Czas Present Perfect stosujemy również kiedy mówimy o kontynuowaniu, trwaniu stanu bądź czynności która zaczęła się w danym momencie w przeszłości i trwa do chwili obecnej.
Jestem nauczycielem od 20 lat. (I have been a teacher for 20 years.) W tym przykładzie podaję okres czasu (20 lat) oraz informuje jak długo trwa moja przygoda z nauczaniem. Oczywiście ta przygoda nadal trwa, nic się tutaj nie zmieniło chociaż miała swój początek aż 20 lat temu.
Tym razem zdanie tłumaczymy w czasie teraźniejszym, dlatego warto zwrócić uwagę na różnice pomiędzy czasem Present Simple (o którym pisałam tutaj) a Present Perfect (z SINCE i FOR)
np. Mam nowy komputer. (I have (got) a new computer.)
Ale: Mam nowy komputer od grudnia. (I have had a new computer since December.)
Właśnie widziałem twoją siostrę! (I have just seen your sister!)
Zrobiłam już zadanie domowe. Mogę obejrzeć Netflix. (I have already done my homework. I can watch Netflix now.)
On jeszcze nie wyszedł. (He hasn’t left yet.)
Mamy tu przykłady niedawno zakończonych czynności, których efekt ma związek z teraźniejszością. Właśnie widziałam (ma związek z teraz), już zrobiłam (efekt jest widoczny i np. mogę zająć się teraz czymś innym), jeszcze nie wyszedł (i może zdążę z nim porozmawiać).
Czy kiedykolwiek byłeś w Nowym Jorku? (Have you ever been to NY?)
Widziała ten film już 2 razy. (She has seen this film twice already.)
On po raz pierwszy podróżował samolotem. (It's the first time he has travelled by plane.)
Nigdy wcześniej nie jechałam na wielbłądzie. (I have never ridden a camel before.)
Tutaj czas/data wykonania danej czynności nie jest ważna. Liczy się fakt, że czynność miała miejsce. Jeżeli chcesz dopytać o szczegóły, użyj czasu Past Simple np.
A: Have you ever been to NY?
B: Yes, I have. I have been there twice.
A: Where did you stay?
B: I stayed at the hotel.
W czasie Present Perfect nie określamy dokładnie kiedy czynność miała miejsce (jak w czasie przeszłym Past Simple). Używając tej konstrukcji pamiętaj o charakterystycznych wyrażeniach takich jak just, already, yet (również o tym, że already zmieniamy na yet w pytaniach) np.:
I have just finished my dinner. - Właśnie skończyłam obiad.
He has already left the office. - On już opuścił biuro.
Has he left the office yet? - Czy on już opuścił biuro?
The film hasn’t started yet. - Film jeszcze się nie zaczął.
Kolejne ważne hack words przedstawione są w tej tabeli.
Pamiętaj również o użyciu for i since, które używamy w znaczeniu od/odkąd/przez. Popatrz na te przykłady:
I have known Peter for 2 years. -Znam Piotra od 2 lat ( = przez 2 lat jesteśmy znajomymi)
I have known Peter since 2020. - Znam Piotra od 2020. (= znam Piotra od 2020 r. kiedy to spotkaliśmy się po raz pierwszy)
I have known Peter since we first met in high school. (po since obowiązkowo Past Simple)
Podsumowując, for używamy gdy chcemy podkreślić jak długo coś się dzieje/trwa. Podajemy po nim okres czasu np.przez godzinę, tydzień, 2 lata. Natomiast since używamy gdy chcemy podkreślić początek danej czynności, od jakiego punktu w przeszłości dane wydarzenie, w tym przypadku znajomość, trwa. Po since będziemy mieć np. datę, konkretny dzień lub rok.
I w końcu dotarliśmy do omówienia budowy. We wszystkich czasach, które mają w nazwie słowo perfect, w orzeczeniu musi znaleźć się tzw. operator. W Present Perfect jest nim have lub has.
Podmiot + have/has* + III forma czasownika
*To, jakiego operatora użyjemy w zdaniu, zależy od podmiotu. W trzeciej osobie liczby pojedynczej (on/ona/ono) używamy has. W pozostałych osobach have.
Aby utworzyć pytanie wystarczy zamienić ze sobą miejscami podmiot zdania i operator. Popatrz na przykład:
Peter has broken his leg.
Has Peter broken his leg?
i przeczenie:
Peter hasn’t broken his leg.
Tutaj przeczenie tworzymy łącząc operator ze słówkiem not.
have not =haven’t
has not = hasn’t
Jeśli potrzebujesz więcej informacji o czasach teraźniejszych zapraszam do wpisów o konstrukcji Present Simple i Present Continuous.
Natomiast, jeżeli podobał Ci się wpis i chcesz zgłębiać tajniki języka angielskiego z nami, zapraszamy na nasze kursy.
Stay tuned!
